Gdzie w Rzeszowie wykonywano wyroki śmierci?

Zrobiło się strasznie... co nie? Faktem jest, że na dzisiejszym osiedlu Baranówka w okolicach kościoła Podwyższenia Krzyża wykonywano kiedyś wyroki śmierci. Wyroki wydawał sąd miejski a wykonywał je kat-biegun człowiek wynajmowany do tego rzemiosła i otrzymujący specjalną "dietę". Z informacji pochodzących z 1788 roku wynika, że znajdował się tutaj teren zwany „Polem pod szubienicą”. Jak wspomina Franciszek Kotula (Tamten Rzeszów , wyd. 2003) na początku osiemnastego stulecia spalić tu miano pewną kobietę z Trzebowniska, a w 1727 roku życie odebrano małżonkom z Malawy za próbę otrucia jakiegoś człowieka.

Palono czarownice

W 1718 roku za winne paraniem się czarów uznane zostały Katarzyna Koczanowicz – konkretnie za namawianie do czarów, niejaką Zośkę Janowską uznano winną zbrodni świętokradztwa oraz Katarzynę Wróblową z Pobitnego za zbrodnię czarnoksięstwa. 17 września 1718 roku skazano Zośkę Janowską na ucięcie prawej ręki , przybicie jej gwoździem na bramie, po ucięciu ręki na spalenie na stosie. Katarzynę Wróblową skazano na ucięcie dwóch rąk i spalenie na stosie, a Katarzynę Koczanowicz na ścięcie szyi mieczem oraz spalenie na stosie.

Zwłoki bez głów

Skazańców, nie chowano na normalnych cmentarzach tylko na miejscach odludnych, oddalonych w pewnej odległości od miasta. Zakopywano tu to co pozostało po spalonych nieszczęśnikach, a także wisielców. Cześto dokonywano tzw. pochówków antywampirycznych: tzn. ofiarom odcinano głowy i wsadzano między nogi, tak aby nawet po śmierci nie mogły one straszyć zwykłych ludzi (wierzono bowiem, że zwłoki pozbawione głowy nie są w stanie „nawiedzać ludzi” i straszyć po domach). Teren taki znajdował się właśnie na Baranówce. Okrutnych wyroków zaniechano w czasie zaboru austriackiego Rzeszowa i nigdy już nie kontynuowano.

Postawiono na tym miejscu krzyż

\W latach czterziestych XIX stulecia Kajetan Drzał ufundował drewniany krzyż ku czci powstańców (straconych we Lwowie) tzw. Wiosny Ludów, był on także miejscem demonstracji niepodległościowym przeciwko zaborom. Ten drewniany krzyż niszczał i w 1935 roku postawiono betonowy, który przetrwał do dzisiaj. Nie wiadomo jednak dokładnie na którym miejscu dokonywano okrutnych egzekucji : mówiono tylko o „polu na Baranówce” pod Przybyszówką...

Arkadiusz Bednarczyk