Kłopotliwa data "urodzin" Rzeszowa

Kłopoty z lokacją miasta

Jan Pakosławic ze Stróżysk był zaufanym rycerzem, doradcą i współpracownikiem króla Kazimierza,skoro posłował do Tatarów z misją rozbicia sojuszu Tatarów z Litwą... Misja zakończyła się powodzeniem i zadowolony monarcha podarował Janowi włości rzeszowskie w 1354 r. Nie należy jednak tego mylić z tzw. lokacją miasta. Wszystko bowiem wskazuje na to, iż Rzeszów posiadał już prawo magdeburskie nadane przez kniaziów ruskich w pierwszych dziesięcioleciach XIV stulecia. Akt z 1354 r. stanowi tylko nadanie miasta już istniejącego Janowi.

Człowiek od zadań specjalnych

Już w 1363 r. nasz Jan posłował do Awinionu w sprawie unieważnienia małżeństwa króla polskiego z Adelajdą heską i powołania Akademi Krakowskiej. Sprawa była o tyle trudna iż europejskie dwory wywierały nacisk na papieża, by ten rozwodu nie dał; było to bowiem w ich interesie, aby polski król nie miał męskiego potomka, a Adelajda dać go królowi nie mogła...

Jan Pakosławic miał trzech synów: Jana Feliksa zw. Starym, Jana - arcybiskupa lwowskiego, i Jana ze Staromieścia. Ze wspomnianego aktu donacyjnego wydanego przez króla dla Pakosławica dowiadujemy się, że otrzymał miasto jako nagrodę za zasługi, którymi „chwalebnie...nie dbając o swoje życie...dla wspólnego dobra Królestwa Polskiego..." wielokrotnie się wykazał.

Ruski Rzeszów

Za czasów ruskich Rzeszów był ośrodkiem tzw. ruskiej wołosti. Włość rzeszowska z miasteczkiem rozciągała się od wsi Dąbrowa od strony zachodniej po Leżajsk na wschodzie i Czudec na południu. Początkowo miasto znajdowało się w widłach rzek Wisłoka i Przyrwy w rejonie dzisiejszej dzielnicy Staromieście.W skład włości wchodził Rzeszów, Staromie ście, Trzebownisko, Łąka, Starżów, Krane (Krasnepole), Wilkowyja, Pobitno, Zwięczyca i Białobrzegi. Jan Pakosławic miał prawo budowania zamków i sądzenia ludności na tym terenie.
Prawdopodobnie rozpoczął też budowę nowego ośrodka , położonego bardziej na południe od istniejącej osady, na pagórku opadającym ku rzeczce Mikośce od północy i Wisłokowi od południa, na terenach gdzie dzisiaj rozciąga się Rynek i stoi kościół farny. Po lokacji nowego miasta pierwotne miasteczko nazywano Starym Rzeszowem, lub po prostu Staromieściem.

Arkadiusz Bednarczyk